नमस्कार मित्रांनो, puneexampdate.in वर आपले स्वागत आहे. या ब्लॉग पोस्ट मध्ये आपण बाळासाहेब शिंदे यांच्या विडियो मधील नोट्स शेअर करणार आहोत. मराठी व्याकरणातील नाम हा घटक MPSC, सरळ सेवा, TET, पोलीस भरती, वनसेवा आणि मुद्रांक शुल्क परीक्षांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. या लेखात नामाचे सर्व प्रकार, नियम आणि परीक्षेत येणारे महत्त्वाचे मुद्दे सोप्या भाषेत दिले आहेत. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: MPSC चे सगळे प्रश्न सरळ सेवेला कॉपी होतात — त्यामुळे एकदा नीट समजून घेतले की दोन्ही परीक्षांचा फायदा होतो.

1984-2025 - मराठी - नाम - मागील परीक्षेत विचारलेले प्रश्न संपूर्ण नोट्स

नाम म्हणजे काय?

ज्या शब्दाने एखाद्या व्यक्ती, वस्तू, स्थान, भाव किंवा गुणाचे नाव दिले जाते, त्याला नाम म्हणतात. मराठी व्याकरणाचा हा पाया आहे. नामाशिवाय एकही वाक्य पूर्ण होत नाही.

व्याकरणकार यांच्या मते नामाचे दोन गट

  • गट १ धर्मवाचक = भाववाचक नाम गुण, भाव किंवा अवस्था दर्शवते
  • गट २ धर्मीवाचक = विशेष नाम + सामान्य नाम ठोस व्यक्ती, वस्तू, ठिकाणे

Notes ची PDF Download करण्यासाठी Scroll करा 

नामाचे मुख्य तीन प्रकार

आधुनिक मराठी व्याकरणात नामाचे तीन मुख्य प्रकार मानले जातात:

  1. प्रकार १ - सामान्य नाम - एकाच जातीच्या अनेक घटकांसाठी वापरतात उदा: मुलगा, शहर, नदी. 
  2. प्रकार २ - विशेष नाम - एका विशिष्ट घटकाला दिलेले नाव उदा: राम, पुणे, गंगा. 
  3. प्रकार ३ भाववाचक नाम - गुण, भाव, अवस्था दर्शवते उदा: चांगुलपणा, उंची, दया. 

सामान्य नामाचे उपप्रकार

सामान्य नामाचे पुढे दोन उपप्रकार पडतात:

  • समूहवाचक नाम — एकाच प्रकारच्या अनेक घटकांच्या समूहाला दिलेले नाव. उदाहरण: कळप (जनावरांचा), सेना, वर्ग.
  • पदार्थवाचक नाम — ज्याचे तुकडे करता येतात अशा पदार्थाचे नाव. उदाहरण: साखर, लोखंड, पाणी.

परीक्षेत येणारे ३ महत्त्वाचे नियम

नियम १ — अनेकवचन आणि नामाचा प्रकार

  • सामान्य नामाचे अनेकवचन होते. उदा: मुलगा → मुले
  • विशेष नामाचे अनेकवचन होत नाही, कारण ते फक्त एका घटकाचे असते.
  • जगातील कोणत्याही नामाचे अनेकवचन केले तर ते सामान्य नाम होते. उदा: आमच्या वर्गात तीन पाटील आहेत — इथे "पाटील" हे सामान्य नाम झाले.

नियम २ — उपमा व नामाचा प्रकार

एखाद्या व्यक्तीचे किंवा ठिकाणाचे नाव जेव्हा उपमा देण्यासाठी वापरतात, तेव्हा ते सामान्य नाम होते. पहिले दिलेले नाव विशेष नाम राहते.

उदाहरण: "ती आमची राधा आहे" — इथे "राधा" हे विशेष नाम. पण "ती मुलगी आमची राधाच आहे" असे म्हणताना, समान गुण दाखवण्यासाठी वापरलेले "राधा" हे सामान्य नाम.

नियम ३ — भाववाचक नाम ओळखण्याची युक्ती

खालील प्रत्यय जोडून तयार होणारे शब्द १००% भाववाचक नाम असतात:

य , त्व, पण, पणा, गिरी, ई, की, आई

उदाहरणे: शहाणपणा, धाडस, दयाळूपणा, चांगुलपणा, उदारत्व. 

परीक्षेत कोणाला उपयोग होतो?

नामाचे प्रकार हा विषय खालील परीक्षांसाठी येतो:
MPSC सरळ सेवा TET / CTET पोलीस भरती वनसेवा मुद्रांक शुल्क तलाठी. 

या नोट्सची PDF डाउनलोड करा

नामाचे सर्व प्रकार, नियम, उदाहरणे आणि सराव प्रश्न — एकाच PDF मध्ये. परीक्षेपूर्वी रिव्हिजनसाठी उपयुक्त.

Download Pdf


Read More










शिक्षकेतर कर्मचारी भरती 2026 | 30,000 पदांची मोठी भरती ?
MPSC Saralseva Pariksha 2026: Cadre Bucketing Policy म्हणजे नेमकं काय? उमेदवारांना कसा फायदा होणार?
भूमी अभिलेख विभाग New GR : 10683 Vacancies साठी आकृतीबंध मंजूर खरचं झाला का? पहा संपूर्ण माहिती
सरकारी नोकरभरती MPSC मार्फतच होणार- शासनाची मोठी घोषणा
केंद्रप्रमुख परीक्षा निकाल 2026 जाहीर! 38,558 उमेदवारांचा निकाल प्रसिद्ध – असा करा Result Check
Kolhapur Manapa भरती 2026 | IMP घोषणा रिक्त पदे भरणार
RTO AMVI जाहिरात ..MPSC चे Profile कसे बनवावे? कोणती कागदपत्रे लागतील? Form कोणाच्या नावाने भरावा? पहा संपूर्ण माहिती