नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो आणि शिक्षक मित्रांनो एक महत्त्वाची आनंदाची बातमी आणि खुशखबर घेऊन आलो आहे. शिक्षक भरतीमध्ये सुद्धा पदभरती पदसंख्या वाढणार आहे आणि जे शिक्षक कार्यरत आहेत त्यांच्यासाठी पण एक महत्त्वाची बातमी आहे. बातमी काय नेमकी आहे ते पाहूया, नववी दहावीच्या वर्गांची संच मान्यता निकषामध्ये बदल होणार आहे आता इथे जर बघितलं आपण तर जास्तीत जास्त जागा ज्या येऊ शकतात त्या बीएडच्या उमेदवारांना येणार म्हणजे बीएडच्या उमेदवारांना फायदा होऊ शकतो कारण नववी दहावी संच मान्यतेचे निकष 2024 चा जो संच निकष होता किंवा जो रूल होता तो आता थोडक्यात बदलणार आहे. या संदर्भात नुकतीच शिक्षण मंत्र्यांची संचालक उपसंचालक शिक्षण विभागांबरोबर मीटिंग झाली आहे त्या मीटिंग मध्ये ठरलेले तीन महत्त्वाचे मुद्दे आहेत. या ब्लॉग पोस्ट मध्ये आपण तीन महत्त्वाचे मुद्दे कोणते आणि लवकरच हा शासन निर्णय सुद्धा येणार आहे अस सुद्धा सांगण्यात आलेल आहे नेमकं थोडक्यात काय आपण बघूया.








शासनाचा महत्वाचा निर्णय..B.Ed च्या उमेदवारांना संधी

शासन आदेशानुसार शिक्षक संचमान्यता प्रक्रिया: तीन महत्त्वाचे मुद्दे

1. संचमान्यतेचा शासन आदेश (15 मार्च 2024) आता अंमलबजावणीच्या अंतिम टप्प्यात
  • 15 मार्च 2024 रोजी संचमान्यतेसंदर्भात शासन आदेश जारी झाला होता.
  • त्यानुसार 2024–25–26 या तीन शैक्षणिक वर्षांसाठी संचमान्यता अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे.
  • ज्या शाळांमध्ये शिक्षकांची संख्या विद्यार्थ्यांच्या मानाने अतिरिक्त मानली जाते, त्या शिक्षकांचे समायोजन केले जाणार आहे.
2. नववी–दहावीच्या किमान पटसंख्येबाबत शिक्षक संघटनांच्या मागण्या विचाराधीन
  • अनेक संघटनांनी नववी आणि दहावीच्या किमान पटसंख्या (Minimum Student Strength) बाबत आक्षेप आणि मागण्या मांडल्या होत्या.
  • या मागण्या मुख्यमंत्री, शिक्षण मंत्री आणि शिक्षण संचालकांच्या स्तरावर पोहोचल्या.
  • विधान भवनात शिक्षण मंत्री आणि संचालकांच्या उपस्थितीत बैठक घेण्यात आली, ज्यामध्ये या मागण्यांवर चर्चा झाली.

या चर्चेचे इतिवृत्त आता शासनाच्या पुढील निर्णयासाठी पाठवले गेले आहे.

3. अत्यंत लवकरच नवीन शासन आदेश; त्यानुसार पुढील कारवाई
  • मिळालेल्या माहितीनुसार, चर्चेचे इतिवृत्त शासनाकडे पाठवले आहे आणि नवीन शासन आदेश जारी होणार आहे.
  • हा आदेश शिक्षकांचे समायोजन, किमान पटसंख्या, आणि शाळानिहाय शिक्षक संख्या या सर्व मुद्द्यांवर अंतिम मार्गदर्शक तत्वे देईल.
  • आदेश जाहीर होताच पुढील संपूर्ण प्रक्रिया त्या आदेशानुसारच राबवली जाणार आहे.

उपसंचालकांनी स्पष्ट केले आहे की “कारवाई ही फक्त आणि फक्त शासन आदेशानुसार होईल

नववी–दहावीच्या शिक्षक मंजुरीसाठीचा पहिला महत्त्वाचा निर्णय

शिक्षण विभागाच्या अलीकडील बैठकीत तीन महत्त्वाचे निर्णय जाहीर करण्यात आले. त्यातील पहिला निर्णय माध्यमिक शाळांतील नववी आणि दहावी वर्गातील शिक्षक मंजुरी संबंधित आहे. या निर्णयामुळे विशेषतः कमी पटसंख्या असलेल्या शाळांवर थेट परिणाम अपेक्षित आहे.

शिक्षक मंजूरीसाठी किमान पटसंख्या आणि 0 ते 3 किलोमीटरचा नियम

बैठकीत स्पष्ट करण्यात आले की ज्या माध्यमिक शाळांमध्ये नववी आणि दहावीच्या वर्गासाठी शिक्षक मंजूर होतात, त्या शाळांवर नवीन निकष लागू होतील.

  • नववी आणि दहावी वर्गांसाठी सामान्यतः तीन शिक्षक मंजूर होतात.
  • परंतु पटसंख्येच्या आधारे हा निकष आता बदलण्यात आला आहे.
  • जर शाळेच्या 0 ते 3 किलोमीटर परिसरात त्याच माध्यमाची दुसरी माध्यमिक शाळा अस्तित्वात असेल, तर 15 मार्च 2024 च्या शासन निर्णयानुसारच कारवाई केली जाणार आहे. 
प्रत्येक वर्गासाठी किमान 20 विद्यार्थ्यांची अट

नवीन निर्णयानुसार:

  • नववीत किमान 20 विद्यार्थी
  • दहावीत किमान 20 विद्यार्थी

ही पटसंख्या बंधनकारक आहे. या दोनही वर्गांमध्ये विद्यार्थ्यांची संख्या 20 पेक्षा कमी असेल, तर त्या शाळेला शिक्षक मंजूर केले जाणार नाहीत.

उदाहरण पहा.

जर दोन माध्यमिक शाळा एकाच माध्यमाच्या असतील आणि त्या 0 ते 3 किलोमीटर अंतरात येत असतील, तर दोन्ही शाळांमध्ये नववी व दहावीचे प्रत्येकी 20 विद्यार्थी असणे आवश्यक आहे. जर कोणत्याही एका शाळेत ही संख्या कमी असेल, तर त्या शाळेला शिक्षक मंजुरी मिळणार नाही.

हा निर्णय जवळजवळ असलेल्या छोट्या शाळांच्या एकत्रीकरणालाही कारणीभूत ठरू शकतो, कारण विभागाने निकष स्पष्ट केले आहेत: पटसंख्या अपुरी असेल तर शिक्षक मंजुरी नाही.

नववी–दहावी शिक्षक मंजुरीसाठीचा दुसरा महत्त्वाचा निर्णय

शिक्षण विभागाच्या बैठकीत घेतलेल्या निर्णयांपैकी दुसरा निर्णय काही शाळांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. विशेषतः त्या माध्यमिक शाळांसाठी, जिथे नववी आणि दहावीच्या वर्गात किमान पटसंख्या उपलब्ध नाही.

तीन ते पाच किलोमीटरचा निकष

या निर्णयात सांगितले आहे की:

  • ज्या माध्यमिक शाळांमध्ये नववी आणि दहावीचे शिक्षक मंजूर आहेत
  • परंतु दोन्ही वर्गांत 20-20 विद्यार्थ्यांची पटसंख्या नाही
  • अशा स्थितीत त्या शाळेपासून तीन ते पाच किलोमीटर परिसरात त्याच माध्यमाची दुसरी शाळा उपलब्ध नसल्यास हा नियम लागू होईल

म्हणजेच, दोन शाळांमधील अंतर 3 ते 5 किलोमीटर असणे आवश्यक आहे. हे अंतर कमी असल्यास हा नियम लागू होत नाही.

एकत्रित 40 पटसंख्येचा नवा निकष

जर शाळेत नववीत 20 आणि दहावीत 20 विद्यार्थी नसतील, तर:

  • नववी व दहावी मिळून
  • एकत्रित किमान 40 विद्यार्थी असणे बंधनकारक आहे

ही एकत्रित संख्या 2025-26 च्या संचमान्यतेनुसार पाहिली जाईल.

उदाहरण समजून घ्या

समजा:

  • पहिल्या शाळेत नववीत 15 विद्यार्थी
  • दुसऱ्या शाळेत दहावीत 25 विद्यार्थी

तर दोन्ही मिळून एकूण पटसंख्या 40 झाली तर: त्या शाळेला तीन शिक्षकांची पदे मंजूर होतील, जर एकत्रित संख्या 40 पेक्षा कमी असेल, तर शिक्षक मंजुरी दिली जाणार नाही.

नववी–दहावी शिक्षक मंजुरीसाठीचा तिसरा महत्त्वाचा नियम

शासनाच्या बैठकीत तीन मोठे निर्णय घेण्यात आले आहेत. त्यातील तिसरा निर्णय विशेषतः त्या माध्यमिक शाळांसाठी महत्त्वाचा आहे जिथे नववी आणि दहावीच्या वर्गातील विद्यार्थ्यांची संख्या ठरलेल्या निकषांपर्यंत पोहोचत नाही.

पाच किलोमीटरपेक्षा जास्त अंतराचा निकष

या तिसऱ्या नियमानुसार:

  • संबंधित माध्यमिक शाळेत नववी आणि दहावीच्या वर्गात 20–20 विद्यार्थ्यांची संख्या नाही
  • आणि त्या शाळेपासून पाच किलोमीटरपेक्षा जास्त अंतरावरसुद्धा
  • त्याच माध्यमाची इतर कोणतीही शाळा उपलब्ध नाही

अशा परिस्थितीत हा नियम लागू होतो.

म्हणजेच:

  • 0 ते 3 किमी: पहिला नियम
  • 3 ते 5 किमी: दुसरा नियम
  • 5 किमी पेक्षा जास्त: हा तिसरा नियम

जर 5 किलोमीटरच्या आत दुसरी शाळा उपलब्ध नसेल, आणि दूरवर (5 किमी पेक्षा जास्त)ही त्याच माध्यमाची शाळा नसेल, तर पुढील निकष लागू होतो.

एकत्रित किमान 30 पटसंख्येचा निकष

या नियमानुसार:

  • नववी आणि दहावी मिळून
  • एकत्रित किमान 30 विद्यार्थी आवश्यक आहेत

जर त्या शाळेत:

  • नववीत 15 आणि दहावीत 15
  • किंवा नववीत 10 आणि दहावीत 20
  • किंवा कोणत्याही प्रकारे एकत्र 30 विद्यार्थी असतील

तर ही संख्या पुरेशी मानली जाईल.

याचा थेट परिणाम

एकत्रित 30 पटसंख्या पूर्ण झाल्यास:

  • त्या शाळेला
  • नववी आणि दहावी
  • दोन्ही वर्गांसाठी तीन शिक्षकांची पदे मंजूर केली जातील

निष्कर्ष 

निष्कर्ष  थोडक्यात असा उमटतो की हा नवा नियम दोन दूरवर असलेल्या (3 ते 5 किमी अंतर) त्याच माध्यमाच्या माध्यमिक शाळांसाठी शिक्षक पदांच्या मंजुरीला अधिक तर्कसंगत चौकट देतो. या नियमानुसार प्रत्येक शाळेत वेगवेगळ्या 20 पटसंख्येच्या अटीमुळे शिक्षक पदे अडकू नयेत म्हणून एकत्रित उपाय दिला आहे. म्हणजेच: दोन्ही शाळांच्या नववी-दहावीच्या एकत्रित पटसंख्येने 40 गाठली तर शिक्षकांची 3 पदे मंजूर होऊ शकतात, जरी प्रत्येक शाळेची स्वतंत्र पटसंख्या 20-20 पर्यंत पोहोचली नसली तरी. ही प्रक्रिया दोन्ही शाळांना न्याय देते आणि विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक सेवेमध्ये कमतरता येऊ देत नाही. नव्या नियमानं शाळांचा भार कमी केला आहे आणि शिक्षकांची गरज योग्य पद्धतीने भागवण्याची लवचिकता दिली आहे.

अशा महत्त्वपूर्ण अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमचे टेलिग्राम आणि व्हॉट्स अॅप चॅनल Join करा धन्यवाद. 

Join Whatsapp Channel                                                         Join Whatsapp Group



हे सुद्धा वाचा:- 










शिक्षकेतर कर्मचारी भरती 2026 | 30,000 पदांची मोठी भरती ?
MPSC Saralseva Pariksha 2026: Cadre Bucketing Policy म्हणजे नेमकं काय? उमेदवारांना कसा फायदा होणार?
भूमी अभिलेख विभाग New GR : 10683 Vacancies साठी आकृतीबंध मंजूर खरचं झाला का? पहा संपूर्ण माहिती
सरकारी नोकरभरती MPSC मार्फतच होणार- शासनाची मोठी घोषणा
केंद्रप्रमुख परीक्षा निकाल 2026 जाहीर! 38,558 उमेदवारांचा निकाल प्रसिद्ध – असा करा Result Check
Kolhapur Manapa भरती 2026 | IMP घोषणा रिक्त पदे भरणार
RTO AMVI जाहिरात ..MPSC चे Profile कसे बनवावे? कोणती कागदपत्रे लागतील? Form कोणाच्या नावाने भरावा? पहा संपूर्ण माहिती