भूमी अभिलेख विभाग New GR : 10683 Vacancies साठी आकृतीबंध मंजूर खरचं झाला का? पहा संपूर्ण माहिती

भूमी अभिलेख विभाग New GR: नमस्कार मित्रांनो, puneexamupdate.in website वरती आपले स्वागत आहे. या ब्लॉग पोस्ट मध्ये आपण मी अभिलेख विभागाचा एक नवीन जीआर पाहणार आहोत. या GR मध्ये स्पष्टपणे  नमूद केलेले  आहे की, महसूल विभागाच्या अधिपत्याखालील भूमी अभिलेख विभागातील पदांचा सुधारित आकृतीबंध मंजूर करण्याबाबत, दिनांक 11 मार्च 2026 रोजी महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल व वन विभागाकडून एक महत्त्वाचा शासन निर्णय (GR) जारी करण्यात आला आहे. या GR द्वारे महसूल व वन विभागाशी संबंधित काही महत्त्वाचे निर्णय आणि सूचना जाहीर करण्यात आलेल्या आहेत. त्यामुळे या विभागाशी संबंधित कर्मचारी तसेच स्पर्धा परीक्षा देणाऱ्या उमेदवारांसाठी ही माहिती महत्त्वाची ठरू शकते. सरकारकडून वेळोवेळी अशा प्रकारचे शासन निर्णय (GR) जारी केले जातात, ज्यामध्ये प्रशासन, नियम किंवा प्रक्रियेतील बदलांची माहिती दिली जाते. त्यामुळे उमेदवारांनी आणि संबंधित व्यक्तींनी अशा GR कडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.

भूमी अभिलेख विभाग New GR संपूर्ण माहिती 

महसूल व वन विभागाशी संबंधित झालेल्या बैठकीत विभागातील पदसंख्येबाबत महत्त्वाचा निर्णय घेण्यात आला आहे. 09 जानेवारी 2026 रोजी झालेल्या पहिल्या बैठकीत या विभागासाठी एकूण 9,689 पदांना मंजुरी देण्यात आली होती. मात्र त्यानंतर या आकडेवारीत आणखी 994 पदांची वाढ करण्यात आली आहे. त्यामुळे आता या विभागातील एकूण मंजूर पदसंख्या 10,683 इतकी झाली आहे. येथे आकृतीबंध म्हणजे त्या विभागाची अधिकृत पदसंख्या किंवा क्षमता होय. म्हणजेच त्या विभागामध्ये एकूण किती कर्मचारी काम करू शकतात याची मर्यादा यात निश्चित केली जाते. यानुसार आता या विभागात 10,683 कर्मचारी काम करू शकतील, इतकी पदे वित्त विभागाकडून मंजूर करण्यात आलेली आहेत.

भूमी अभिलेख विभाग - बाह्य यंत्रणेद्वारे भरण्यात येणारी पदे म्हणजे काय?

बाह्य यंत्रणेद्वारे भरण्यात येणारी पदे म्हणजे काही पदे थेट राज्य सरकारच्या भरती प्रक्रियेतून भरली जात नाहीत. ही पदे कॉन्ट्रॅक्ट पद्धतीने, UPSC, प्रमोशन किंवा इतर माध्यमातून भरली जातात. जर एखादे पद सरकारी कायम (Permanent) नोकरीचे असेल, तर ते साधारणपणे सरळसेवा किंवा स्पर्धा परीक्षेद्वारे भरले जाते. उदाहरणार्थ, IAS अधिकारी हे UPSC मार्फत भरले जातात. त्यामुळे अशा पदांसाठी राज्य स्तरावर स्वतंत्र परीक्षा घेतली जात नाही.

भूमी अभिलेख विभागातील मंजूर पदांची माहिती

पदाचे नाव	पदाचा स्तर	मंजूर पदसंख्या
उपजिल्हाधिकारी	S-20	3
तहसीलदार	S-19	2
उप अधीक्षक (भूमी अभिलेख)	S-15	515
सहाय्यक दुय्यम निबंधक वर्ग-2	S-15	1
नायब तहसीलदार	-	4
शिरस्तेदार	-	1007
परिक्षण भूमापक	-	2568
भूकर्मापक (भूमी अभिलेख विभाग)	-	4369

संपूर्ण GR वाचण्यासाठी  येथे Click करा  -     Download 

महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवा

• वर दिलेली संख्या ही मंजूर पदसंख्या (Sanctioned Posts) आहे.
• म्हणजे त्या विभागात कमाल किती कर्मचारी काम करू शकतात हे यातून समजते.
• यामधून रिक्त पदसंख्या (Vacancies) कळत नाही.
• रिक्त पदांची माहिती मिळवण्यासाठी RTI किंवा विभागाची स्वतंत्र माहिती लागते.

भूमी अभिलेख विभागातील इतर महत्त्वाची पदे व माहिती

या विभागात काही पदांची परीक्षा आधीच झालेली असली तरी अनेक पदे अजूनही रिक्त असल्याचे दिसून येते. त्यामुळे या विभागात मोठा बॅकलॉग (रिक्त पदांचा साठा) असल्याचे मानले जाते.

भूमी अभिलेख विभाग पदांबाबत महत्त्वाचे मुद्दे

वरिष्ठ लेखापाल यांसारखी काही पदे थेट भरली जात नाहीत. ही पदे प्रामुख्याने प्रमोशनद्वारे (पदोन्नतीने) भरली जातात.

तलाठी पद

• वेतन श्रेणी: S-6 (25500 – 81000)
• या विभागासाठी 6 पदे मंजूर आहेत.
• ही पदे सरळसेवा भरतीद्वारे (MPSC किंवा संबंधित भरती प्रक्रिया) भरली जातात.

महसूल विभागातील लिपिक पद

• हे पद थेट MPSC मार्फत भरले जाते.
• या विभागासाठी 4 पदे मंजूर करण्यात आली आहेत.

शिपाई पदाबाबत महत्त्वाचा निर्णय

पद	नियमित पदे	कॉन्ट्रॅक्ट पदे
शिपाई	690	959

• शिपाई पदांपैकी 690 पदे नियमित आहेत.
• तर 959 पदे कॉन्ट्रॅक्ट पद्धतीने भरण्याचा निर्णय घेतला आहे.
• म्हणजेच या पदांसाठी थर्ड पार्टी एजन्सीद्वारे कर्मचारी नियुक्त केले जाऊ शकतात.

मृत संवर्ग म्हणजे काय?

शिपाई पदाला मृत संवर्ग (Dead Cadre) घोषित करण्यात आले आहे. याचा अर्थ असा की:

1. सध्या जे कर्मचारी कार्यरत आहेत तेच काम करत राहतील.
2. पण पुढे जर कोणी प्रमोशन घेतले, नोकरी सोडली किंवा निवृत्त झाले, तर ती जागा पुन्हा नियमित भरली जाणार नाही.
3. त्या जागी कॉन्ट्रॅक्ट कर्मचारी नेमले जातील.

निष्कर्ष

एकूणच पाहता, भूमी अभिलेख विभागासाठी 11 मार्च 2026 रोजी जारी करण्यात आलेला नवीन GR हा विभागाच्या रचनेत महत्त्वाचे बदल करणारा निर्णय ठरू शकतो. या निर्णयानुसार विभागातील एकूण मंजूर पदसंख्या 9,689 वरून वाढून 10,683 इतकी करण्यात आली आहे. यामुळे भविष्यात या विभागात अधिक मनुष्यबळ उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे. तसेच या GR मध्ये काही पदे प्रमोशन, UPSC किंवा कॉन्ट्रॅक्ट पद्धतीने भरण्याची तरतूद स्पष्ट करण्यात आली आहे. विशेषतः भूकर्मापक, परिक्षण भूमापक आणि शिरस्तेदार यांसारख्या पदांची संख्या मोठी असल्यामुळे स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांसाठी ही चांगली संधी ठरू शकते. मात्र काही पदांना मृत संवर्ग घोषित करून कॉन्ट्रॅक्ट पद्धतीने कर्मचारी नेमण्याचा निर्णय देखील घेण्यात आला आहे. त्यामुळे पुढील काळात भरती प्रक्रियेत काही बदल होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे स्पर्धा परीक्षा देणाऱ्या उमेदवारांनी आणि संबंधित कर्मचाऱ्यांनी या GR मधील माहिती समजून घेणे आणि त्यानुसार तयारी करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

Read More:-

सरकारी नोकरभरती MPSC मार्फतच होणार- शासनाची मोठी घोषणा