नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो आणि शिक्षक मित्रांनो puneexamupdate.in वेबसाइटवर आपले स्वागत् आहे या ब्लॉगपोस्टमध्ये आपण २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी शिक्षण विभागाची एक महत्त्वपूर्ण बैठक पार पडली. या बैठकीला माननीय मंत्री महोदय देखील उपस्थित होते. त्यांच्या उपस्थितीत काही महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात आले असून, आता त्या निर्णयांची अंमलबजावणी लवकरच सुरू होणार आहे. या सर्व गोष्टींबद्दल आपण चर्चा करणार आहोत. तीन महत्त्वाचे निर्णय मी तुम्हाला सांगणार, चला तर बघूया. 

संचमान्यता धोरणात बदल

शिक्षण विभागातील महत्त्वाचे निर्णय: संच मान्यता व समायोजन नियमांमध्ये बदल

शिक्षण क्षेत्राशी संबंधित काही महत्त्वाचे निर्णय नुकत्याच झालेल्या बैठकीत घेण्यात आले आहेत. विशेषतः संच मान्यता आणि समायोजन प्रक्रिया यामध्ये बदल होण्याचे संकेत मिळाले आहेत. या निर्णयांचा थेट परिणाम शिक्षक आणि शाळांवर होणार आहे. 

संच मान्यतेबाबत महत्त्वाचा निर्णय

सध्या कोकण विभागात पटसंख्येच्या (Student Strength) आधारावर संच मान्यतेसंदर्भात काही निर्णय घेतले गेले होते. आता हा प्रश्न उपस्थित करण्यात आला की:

  • कोकणमध्ये लागू असलेला पटसंख्येचा निर्णय इतर विभागांनाही लागू होणार का?
  • यावर बैठकीत चर्चा होऊन याबाबत निर्णय घेण्यात आला आहे

यामुळे राज्यभर एकसमान नियम लागू होण्याची शक्यता आहे.

समायोजन संदर्भातील बदल

समायोजन प्रक्रियेत दोन मोठे बदल होणार आहेत:

1. पदभर शिक्षक (Surplus Teacher) बाबत निर्णय

  • इयत्ता 1 ते 5 गटासाठीही पदभर शिक्षक अतिरिक्त ठरू शकतो का?
  • या संदर्भात स्पष्ट निर्णय घेण्यात आला आहे.

2. माध्यम नसलेल्या शाळांमधील नियुक्ती

  • ज्या शाळांमध्ये विशिष्ट माध्यम (Medium) उपलब्ध नाही.
  • तिथे शिक्षकांची नियुक्ती किंवा समायोजन कसे करावे, याबाबत नियम निश्चित करण्यात आले आहेत.

शिक्षण विभागाचा मोठा निर्णय: इयत्ता 1 ते 5 साठी पदवीधर शिक्षकांचे समायोजन

राज्यातील शिक्षक समायोजन प्रक्रियेबाबत एक महत्त्वाचे परिपत्रक समोर आले आहे. दिनांक 24 फेब्रुवारी 2026 रोजी माननीय शालेय शिक्षण मंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या बैठकीत काही महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात आले. या बैठकीतील पहिला आणि अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे इयत्ता 1 ते 5 साठी पदवीधर शिक्षकांचे समायोजन.

पार्श्वभूमी (Background)

संच मान्यता 2025-26 च्या निकषानुसार अनेक ठिकाणी शिक्षक अतिरिक्त ठरत आहेत. त्यामुळे या शिक्षकांचे:

  • जिल्ह्याच्या आत
  • तसेच जिल्ह्याबाहेर

समायोजन करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे.

मुख्य निर्णय काय आहे?

  • इयत्ता 1 ते 5 मधील रिक्त पदांवर. 
  • इयत्ता 6 ते 8 साठी असलेले पदवीधर शिक्षक (B.Ed / D.Ed + Degree). 

यांचे समायोजन करता येणार आहे. म्हणजेच, जे शिक्षक सामान्यतः 6 ते 8 वी वर्गासाठी असतात, त्यांना आवश्यकतेनुसार 1 ते 5 वी वर्गात नियुक्त केले जाऊ शकते.

महत्त्वाच्या अटी

  1. समायोजन त्याच जिल्ह्यातील रिक्त पदांवर केले जाईल. 
  2. हा निर्णय 15 मार्च 2024 च्या शासन निर्णयानुसार राबवला जाईल. 
  3. संबंधित शिक्षकांची संमती (Ready असल्यास) विचारात घेतली जाईल. 
  4. पदवीधर शिक्षकांचे मूळ वेतन जास्त असते. 
  5. समायोजनानंतरही त्यांचे वेतन संरक्षित (Salary Protection) राहील. 
  6. म्हणजेच, कमी वर्गात गेल्यावरही वेतन कमी होणार नाही. 
या संपूर्ण प्रक्रियेचा पाठपुरावा करण्याची जबाबदारी जिल्हा परिषद मुख्य कार्यकारी अधिकारी यांच्याकडे असेल. 

शिक्षण विभागाचा दुसरा महत्त्वाचा निर्णय: माध्यम नसलेल्या शाळांमध्येही समायोजन शक्य

ज्यात अनेक अशा शाळा आहेत जिथे शिक्षकांचे माध्यम वेगळे असते अशा परिस्थितीत, मराठी किंवा उर्दू माध्यमातील शिक्षकांचे समायोजन कसे करायचे, हा प्रश्न निर्माण होत होता.

शासनाचा निर्णय काय आहे?

  • मराठी / उर्दू माध्यमातील शिक्षकांचे. 
  • त्यांच्या शैक्षणिक पात्रतेनुसार (Qualification). 

इतर माध्यमांच्या शाळांमध्येही समायोजन करता येणार आहे. 

हा निर्णय 15 मार्च 2024 च्या शासन निर्णयानुसार राबवला जाईल म्हणजेच, समायोजन करताना त्या GR मधील नियमांचे पालन करावे लागेल. या निर्णयाची अंमलबजावणी आणि पाठपुरावा खालील अधिकाऱ्यांकडे असेल:

  • शिक्षण संचालक (प्राथमिक), पुणे. 
  • शिक्षण संचालक (माध्यमिक व उच्च माध्यमिक), पुणे. 

संच मान्यतेनुसार पटसंख्या सवलत – शिक्षण क्षेत्रासाठी दिलासा देणारा निर्णय

शिक्षण क्षेत्रातील अलीकडील बैठकीत एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि सकारात्मक निर्णय घेण्यात आला आहे. संच मान्यतेनुसार पटसंख्येमध्ये सवलत देण्याचा हा निर्णय विद्यार्थ्यांसाठी आणि शाळांसाठी मोठा दिलासा ठरणार आहे.

पटसंख्येतील सवलतीबाबत महत्त्वाचे निर्णय

  • शासन निर्णय दिनांक 15 मार्च 2024 मधील तरतुदींनुसार इयत्ता 9 वी आणि 10 वी साठी शिक्षक नियुक्तीबाबत सवलत देण्यात आली आहे.
  • विषयानुसार (Maths, Science, GS इ.) शिक्षकांची आवश्यकता लक्षात घेऊन शाळांमध्ये नियुक्ती केली जाते.
  • जर एखाद्या शाळेच्या 0 ते 3 किमी परिसरात त्याच माध्यमाची दुसरी शाळा असेल, तर शासन निर्णयानुसार योग्य ती कार्यवाही केली जाईल.

नवीन महत्त्वाचा बदल

  • जर एखाद्या शाळेच्या 3 ते 5 किमी अंतरात दुसरी माध्यमिक शाळा नसेल आणि त्या शाळेत 9 वी व 10 वी साठी शिक्षकांची पदे मंजूर नसतील, तर आता नवीन सवलत लागू करण्यात आली आहे.

नवीन नियम 

  • इयत्ता 9 वी + 10 वी मिळून एकत्रित पटसंख्या 40 विद्यार्थी असल्यास
  • त्या शाळेला 3 शिक्षक मंजूर केले जातील.

आधीचा नियम काय होता?

  • पूर्वी प्रत्येक वर्गात किमान 20 विद्यार्थी असणे आवश्यक होते.
  • म्हणजेच 9 वी आणि 10 वी साठी स्वतंत्रपणे 20-20 विद्यार्थी असतील तरच शिक्षक मिळत होते.

नवीन नियमाचा फायदा

  • आता दोन्ही वर्गांची एकत्रित संख्या 40 असली तरीही शिक्षक मिळणार.
  • यामुळे ग्रामीण व कमी पटसंख्या असलेल्या शाळांना मोठा दिलासा मिळेल.
  • विद्यार्थ्यांना अधिक चांगल्या दर्जाचे शिक्षण उपलब्ध होईल.

या निर्णयाची अंमलबजावणी आणि फॉलोअप करण्याची जबाबदारी शिक्षण संचालक (माध्यमिक व उच्च माध्यमिक), पुणे यांच्याकडे देण्यात आली आहे.

तर हे तिन्ही मुद्दे मी तुम्हाला सविस्तरपणे समजावून सांगितले आहेत. याबद्दल तुम्हाला काय वाटते, ते नक्की कमेंटमध्ये कळवा. काही मुद्द्यांबाबत थोडे मतभेद असू शकतात, मात्र तिसरा मुद्दा खूपच उपयुक्त आणि सर्वांसाठी फायदेशीर आहे. त्यामुळे तुमच्या प्रतिक्रिया जाणून घेण्यासाठी मी उत्सुक आहे, नक्की कमेंट करा.

निष्कर्ष

एकंदरीत पाहता, या सर्व निर्णयांमुळे शिक्षण व्यवस्थेत मोठे आणि सकारात्मक बदल घडण्याची चिन्हे दिसत आहेत. शिक्षक समायोजन, विविध माध्यमांमध्ये संधी आणि पटसंख्या सवलत या तिन्ही मुद्द्यांमुळे प्रशासन अधिक लवचिक आणि परिणामकारक होणार आहे. काही मुद्द्यांवर मतभेद असले तरी, विद्यार्थ्यांना चांगले शिक्षण आणि शाळांना आवश्यक शिक्षक मिळावेत हा मुख्य उद्देश स्पष्ट दिसतो. विशेषतः पटसंख्या सवलतीचा निर्णय हा ग्रामीण आणि कमी विद्यार्थीसंख्या असलेल्या शाळांसाठी खूप फायदेशीर ठरणार आहे. म्हणूनच, हे बदल केवळ धोरणात्मक नसून प्रत्यक्ष शिक्षणाच्या गुणवत्तेत सुधारणा करणारे ठरतील, अशी अपेक्षा आहे.

अशा महत्त्वपूर्ण अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमचे टेलिग्राम आणि व्हॉट्स अॅप चॅनल Join करा धन्यवाद. 

Join Whatsapp Channel                                                         Join Whatsapp Group



हे सुद्धा वाचा:- 



शिक्षकेतर कर्मचारी भरती 2026 | 30,000 पदांची मोठी भरती ?
MPSC Saralseva Pariksha 2026: Cadre Bucketing Policy म्हणजे नेमकं काय? उमेदवारांना कसा फायदा होणार?
भूमी अभिलेख विभाग New GR : 10683 Vacancies साठी आकृतीबंध मंजूर खरचं झाला का? पहा संपूर्ण माहिती
सरकारी नोकरभरती MPSC मार्फतच होणार- शासनाची मोठी घोषणा
केंद्रप्रमुख परीक्षा निकाल 2026 जाहीर! 38,558 उमेदवारांचा निकाल प्रसिद्ध – असा करा Result Check
Kolhapur Manapa भरती 2026 | IMP घोषणा रिक्त पदे भरणार
RTO AMVI जाहिरात ..MPSC चे Profile कसे बनवावे? कोणती कागदपत्रे लागतील? Form कोणाच्या नावाने भरावा? पहा संपूर्ण माहिती